第 9 章 不等式
这章讨论各种常见不等式。
9.1 Cauchy不等式
9.1.1 实数域上的Cauchy不等式
Theorem 9.1. 若\(\{a_i\}_{i=1}^{n},\{b_i\}_{i=1}^{n}\subseteq\mathbb{R}\),则有如下不等式:
\[\begin{equation*} \tag{1} \left(\sum_{i=1}^na_ib_i\right)^2\leqslant\sum_{i=1}^na_i^2\cdot\sum_{i=1}^nb_i^2 \end{equation*}\]
上式取等当且仅当\(a=(a_1, a_2, \dots, a_{n})^\top\)与\(b=(b_1, b_2, \dots, b_{n})^\top\)线性相关。
证明. 对任意的\(c\in\mathbb{R}^{}\setminus\mathbb{R}^{-}\),关于\(\lambda\in\mathbb{R}^{}\)的一元二次方程:
\[\begin{equation*} \sum_{i=1}^n\left(a_i+\lambda b_i\right)^2=\lambda^2\sum_{i=1}^nb_i^2+2\lambda\sum_{i=1}^na_ib_i+\sum_{i=1}^na_i^2=c \end{equation*}\]
都有根。由判别式即可得:
\[\begin{equation*} 4\left(\sum_{i=1}^na_ib_i\right)^2\leqslant4\sum_{i=1}^na_i^2\cdot\sum_{i=1}^nb_i^2 \end{equation*}\]
上式取等当且仅当\(c=0\),即\(\sum\limits_{i=1}^n\left(a_i+\lambda b_i\right)^2=0\),\(a=(a_1, a_2, \dots, a_{n})^\top\)与\(b=(b_1, b_2, \dots, b_{n})^\top\)线性相关。 ◻
9.1.2 复数域上的Cauchy不等式
Theorem 9.2. 若\(a_i,b_i\in\mathbb{C},i=1,2,\dots,n\),则有如下不等式:
\[\begin{equation*} \tag{2} \left(\sum_{i=1}^n|a_ib_i|\right)^2\leqslant\sum_{i=1}^n|a_i|^2\cdot\sum_{i=1}^n|b_i|^2 \end{equation*}\]
证明. 由复数模的性质可得到
\[\begin{equation*} |a_ib_i|=|a_i||b_i| \end{equation*}\]
然后使用实数域上的Cauchy不等式即可立即得到结果。 ◻
9.1.3 内积导出的Cauchy-Schiwarz不等式
Theorem 9.3. 设\(X\)是一个实或复内积空间,\(x,y\in X\),则有如下不等式:
\[\begin{equation*} \tag{3} |(x,y)|^2\leqslant(x,x)(y,y) \end{equation*}\]
下给出复数域内的证明,实数域的证明显然类似。
证明. 设\(x,y\in X\)。对任意的\(\lambda\in\mathbb{C}\),有:
\[\begin{equation*} (x+\lambda y,x+\lambda y)\geqslant 0 \end{equation*}\]
即:
\[\begin{equation*} (x,x)+\overline{\lambda}(x,y)+\lambda(y,x)+|\lambda|^2(y,y)\geqslant 0 \end{equation*}\]
令\(\lambda=-\frac{(x,y)}{(y,y)}\),得到:
\[\begin{gather*} (x,x)-2\frac{|(x,y)|^2}{(y,y)}+\frac{|(x,y)|^2}{(y,y)^2}(y,y)\geqslant0 \\ |(x,y)|^2\leqslant(x,x)(y,y) \end{gather*}\]
◻
9.1.4 期望形式的Cauchy-Schiwarz不等式
Theorem 9.4. 设\(\operatorname{E}(X^2)<+\infty,\;\operatorname{E}(Y^2)<+\infty\),则有:
\[\begin{equation*} \tag{4} |\operatorname{E}(XY)|\leqslant\sqrt{\operatorname{E}(X^2)\operatorname{E}(Y^2)} \end{equation*}\]
等号成立的充要条件为存在不全为\(0\)的常数\(a,b\)使得\(aX+bY=0\;\)a.s.成立。
证明. 对任意的常数\(a,b\),由性质 5.4.2(2)(10)可知二次型:
\[\begin{equation*} \operatorname{E}[(aX+bY)^2]=a^2\operatorname{E}(X^2)+2ab\operatorname{E}(XY)+b^2\operatorname{E}(Y^2)=(a,b)\Sigma(a,b)^{\top}\geqslant0 \end{equation*}\]
其中:
\[\begin{equation*} \Sigma= \begin{pmatrix} \operatorname{E}(X^2) & \operatorname{E}(XY) \\ \operatorname{E}(XY) & \operatorname{E}(Y^2) \end{pmatrix} \end{equation*}\]
行列式这里有问题所以\(\Sigma\)是一个半正定矩阵,由定理 2.18第三条的(6)可知\(|\Sigma|\geqslant0\),即\(|\operatorname{E}(XY)|\leqslant\sqrt{\operatorname{E}(X^2)\operatorname{E}(Y^2)}\)。等号成立当且仅当\(\Sigma\)退化,当且仅当有不全为\(0\)的常数\(a,b\)使得\(\operatorname{E}[(aX+bY)^2]=0\)(\(\Sigma\)退化时列向量线性相关,存在不全为\(0\)的\(a,b\)使得\(\Sigma(a,b)^{\top}=\mathbf{0}\),即\((a,b)\Sigma(a,b)^{\top}=0\);当存在不全为\(0\)的\(a,b\)使得\(\operatorname{E}[(aX+bY)^2]=0\)时,\((a,b)\Sigma(a,b)^{\top}=0\),需要证明此时一定退化),由性质 5.4.2(9)可知此时当且仅当有不全为\(0\)的常数\(a,b\)使得\(aX+bY=0\;\)a.s.。 ◻
9.1.5 Rayleigh商的Cauchy–Schwarz不等式
Theorem 9.5. 设\(A\)为\(n\times n\)实正定矩阵,\(a\in\mathbb{R}^n\),则有:
\[\begin{equation*} \tag{5} \sup_{b\ne\mathbf{0}}\frac{(a^{\top}b)^2}{b^{\top}Ab}=a^{\top}A^{-1}a \end{equation*}\]
证明. 由于\(A\)是正定矩阵,所以存在可逆的\(A^{1/2}\)。令\(x = A^{1/2}b\),即\(b = A^{-1/2}x\),则:
\[\begin{align*} \frac{(a^{\top}b)^2}{b^{\top}Ab} &= \frac{(a^{\top} A^{-1/2} x)^2}{x^{\top} x}=\frac{[(A^{-1/2} a)^{\top} x]^2}{\|x\|^2} \end{align*}\]
记\(u = A^{-1/2}a\),由不等式 3有:
\[\begin{equation*} |(u,x)|^2 \leqslant \|u\|^2 \cdot \|x\|^2 \end{equation*}\]
于是:
\[\begin{equation*} \frac{[(A^{-1/2} a)^{\top} x]^2}{\|x\|^2} \leqslant \|A^{-1/2}a\|^2 = (A^{-1/2}a)^{\top} (A^{-1/2}a) = a^{\top} A^{-1} a \end{equation*}\]
即:
\[\begin{equation*} \sup_{b\ne\mathbf{0}}\frac{(a^{\top}b)^2}{b^{\top}Ab}=a^{\top}A^{-1}a \end{equation*}\]
◻
9.2 Young’s不等式
9.2.1 一般形式
Theorem 9.6. 设\(a,b\in\mathbb{R}\)且\(a,b>0\),\(p,q\in\mathbb{R}\)且\(p,q>1\),满足\(\frac{1}{p}+\frac{1}{q}=1\),则有如下不等式:
\[\begin{equation*} \tag{6} ab\leqslant\frac{a^p}{p}+\frac{b^q}{q} \end{equation*}\]
等号成立当且仅当\(a^p=b^q\)。
证明. \(f(x)=e^x\)是一个凸函数,因此对任意的\(t\in(0,1)\):
\[\begin{equation*} e^{tx+(1-t)y}\leqslant te^x+(1-t)e^y \end{equation*}\]
等号成立当且仅当\(x=y\)。令\(\frac{1}{p}=t\),利用上式则有:
\[\begin{equation*} ab=e^{\ln(a)+\ln(b)}=e^{\frac{\ln(a^p)}{p}+\frac{\ln(b^q)}{q}}\leqslant\frac{1}{p}e^{\ln(a^p)}+\frac{1}{q}e^{\ln(b^q)}=\frac{a^p}{p}+\frac{b^q}{q} \end{equation*}\]
因为对数函数单调增,所以等号成立当且仅当\(a^p=b^q\)。 ◻
9.3 Holder不等式
9.3.1 离散形式的Holder不等式
9.3.1.1 有穷级数形式
Theorem 9.7. 设\(\xi_i,\eta_i,i=1,2,\dots,n\)同为实数或复数,\(1<p,q<+\infty\),满足\(\frac{1}{p}+\frac{1}{q}=1\),则有如下不等式:
\[\begin{equation*} \tag{7} \sum_{i=1}^n|\xi_i\eta_i|\leqslant\left(\sum_{i=1}^n|\xi_i|^p\right)^\frac{1}{p}\cdot\left(\sum_{i=1}^n|\eta_i|^q\right)^\frac{1}{q} \end{equation*}\]
证明. 在Young’s不等式(即不等式 6)中取:
\[\begin{equation*} a=\frac{|\xi_i|}{\left(\sum\limits_{i=1}^n|\xi_i|^p\right)^\frac{1}{p}},\quad b=\frac{|\eta_i|}{\left(\sum\limits_{i=1}^n|\eta_i|^q\right)^\frac{1}{q}} \end{equation*}\]
即有:
\[\begin{gather*} \frac{|\xi_i||\eta_i|}{\left(\sum\limits_{i=1}^n|\xi_i|^p\right)^\frac{1}{p}\cdot\left(\sum\limits_{i=1}^n|\eta_i|^q\right)^\frac{1}{q}} \leqslant\frac{|\xi_i|^p}{p\left(\sum\limits_{i=1}^n|\xi_i|^p\right)}+\frac{|\eta_i|^q}{q\left(\sum\limits_{i=1}^n|\eta_i|^q\right)} \\ \frac{\sum\limits_{i=1}^n|\xi_i\eta_i|}{\left(\sum\limits_{i=1}^n|\xi_i|^p\right)^\frac{1}{p}\cdot\left(\sum\limits_{i=1}^n|\eta_i|^q\right)^\frac{1}{q}} \leqslant\frac{\sum\limits_{i=1}^n|\xi_i|^p}{p\left(\sum\limits_{i=1}^n|\xi_i|^p\right)}+\frac{\sum\limits_{i=1}^n|\eta_i|^q}{q\left(\sum\limits_{i=1}^n|\eta_i|^q\right)}\leqslant\frac{1}{p}+\frac{1}{q}=1 \end{gather*}\]
◻
9.3.1.2 无穷级数形式
Theorem 9.8. 设\(\xi_i,\eta_i,i\in\mathbb{N}^+\)同为实数或复数,\(1<p,q<+\infty\),满足\(\frac{1}{p}+\frac{1}{q}=1\),则有如下不等式:
\[\begin{equation*} \tag{8} \sum_{i=1}^{+\infty}|\xi_i\eta_i|\leqslant\left(\sum_{i=1}^{+\infty}|\xi_i|^p\right)^\frac{1}{p}\cdot\left(\sum_{i=1}^{+\infty}|\eta_i|^q\right)^\frac{1}{q} \end{equation*}\]
证明. 证明过程与有穷级数几乎一样,只是把求和中的\(n\)改为\(+\infty\)的区别。 ◻
9.3.2 积分形式的Holder不等式
Theorem 9.9. 设 \((X,\mathscr{F},\mu)\)是一个测度空间,\(E\in\mathscr{F}\),\(1<p,q<+\infty\),满足\(\frac{1}{p}+\frac{1}{q}=1\),\(f\in L_p(E),\;g\in L_q(E)\),则有如下不等式:
\[\begin{equation*} \tag{9} \int_{E}^{}|f(x)g(x)|\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\leqslant\left[\int_{E}^{}|f(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^{\frac{1}{p}}\left[\int_{E}^{}|g(x)|^q\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^{\frac{1}{q}} \end{equation*}\]
等号成立当且仅当存在不全为\(0\)的\(\alpha,\beta\geqslant0\)使得:
\[\begin{equation*} \alpha|f|^p=\beta|g|^q\;\text{a.e.于$E$} \end{equation*}\]
证明. (1)\(\;f(x)=0\)和\(g(x)=0\;\)都不a.e.于\(E\):在Young’s不等式(即不等式 6)中取:
\[\begin{equation*} a=\frac{|f(x)|}{\left[\int_{E}^{}|f(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^\frac{1}{p}},\quad b=\frac{|g(x)|}{\left[\int_{E}^{}|g(x)|^q\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^\frac{1}{q}} \end{equation*}\]
即有:
\[\begin{equation*} \frac{|f(x)||g(x)|}{\left[\int_{E}^{}|f(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^\frac{1}{p}\cdot\left[\int_{E}^{}|g(x)|^q\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^\frac{1}{q}} \leqslant\frac{|f(x)|^p}{p\left[\int_{E}^{}|f(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]}+\frac{|g(x)|^q}{q\left[\int_{E}^{}|g(x)|^q\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]} \end{equation*}\]
两边进行积分可得:
\[\begin{gather*} \int_{E}\frac{|f(x)g(x)|}{\left[\int_{E}^{}|f(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^\frac{1}{p}\cdot\left[\int_{E}^{}|g(x)|^q\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^\frac{1}{q}}\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\leqslant\frac{1}{p}+\frac{1}{q} \\ \int_{E}|f(x)g(x)|\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\leqslant\left(\frac{1}{p}+\frac{1}{q}\right)\left[\int_{E}^{}|f(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^\frac{1}{p}\cdot\left[\int_{E}^{}|g(x)|^q\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^\frac{1}{q} \\ \int_{E}|f(x)g(x)|\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\leqslant\left[\int_{E}^{}|f(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^\frac{1}{p}\cdot\left[\int_{E}^{}|g(x)|^q\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^\frac{1}{q} \end{gather*}\]
由Young’s不等式可知等号成立当且仅当:
\[\begin{gather*} \frac{|f(x)|^p}{\int_{E}^{}|f(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu}=\frac{|g(x)|^q}{\int_{E}^{}|g(x)|^q\mathop{}\!\mathrm{d}\mu} \\ |f(x)|^p\int_{E}^{}|g(x)|^q\mathop{}\!\mathrm{d}\mu=|g(x)|^q\int_{E}^{}|f(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu \end{gather*}\]
但使用Young’s不等式接下来的是积分的操作,我们只需要积分保持不等号即可,所以由性质 5.4.2(6)可知Young’s不等式得到的那个不等式只要a.e.成立即可,即上式只要a.e.成立即可。
(2)\(\;f(x)=0\)或\(g(x)=0\;\)a.e.于\(E\):\(|f(x)g(x)|=0\;\)a.e.于\(E\),由性质 5.4.2(9)可得\(\int_{E}|f(x)g(x)|\mathop{}\!\mathrm{d}\mu=0\),再根据性质 5.4.2(2)可得\(\int_{A}|f(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu,\int_{E}|g(x)|^q\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\geqslant0\),于是不等式成立。
以上两种情况都可以推导出存在不全为\(0\)的\(\alpha,\beta\geqslant0\)使得:
\[\begin{equation*} \alpha|f|^p=\beta|g|^q\;\text{a.e.于$E$} \end{equation*}\]
即等号成立时上式也成立,下面证明反过来也对。当上不等式成立时,进行分类讨论。
(1)\(\;f(x)=0\)或\(g(x)=0\;\)a.e.于\(E\):仅对\(|f(x)|=0\;\)a.e.于\(E\)的情况进行证明,\(g(x)=0\;\)a.e.于\(E\)的情况可对称得到。此时\(|f(x)|^p=0\)和\(|f(x)g(x)|\)都a.e.于\(E\),于是由性质 5.4.2(9)可得:
\[\begin{equation*} \int_{E}|f(x)g(x)|\mathop{}\!\mathrm{d}\mu=0,\;\int_{E}|f(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu=0 \end{equation*}\]
所以:
\[\begin{equation*} \int_{E}^{}|f(x)g(x)|\mathop{}\!\mathrm{d}\mu=\left[\int_{E}^{}|f(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^{\frac{1}{p}}\left[\int_{E}^{}|g(x)|^q\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^{\frac{1}{q}}=0 \end{equation*}\]
(2)\(\;f(x)=0\)和\(g(x)=0\;\)都不a.e.于\(E\):设\(\alpha\ne0\),对\(\beta\ne0\)的情况可对称得到。此时有:
\[\begin{equation*} |f|^p=\frac{\beta}{\alpha}|g|^q\;\text{a.e.于$E$} \end{equation*}\]
所以:
\[\begin{equation*} |f(x)g(x)|=|f(x)||g(x)|=\left(\frac{\beta}{\alpha}\right)^{-p}|g(x)|^{\frac{q}{p}+1} \end{equation*}\]
因为\(\dfrac{1}{p}+\dfrac{1}{q}=1\),所以\(\dfrac{q}{p}+1=q\),于是由性质 5.4.2(10)可得:
\[\begin{equation*} \int_{E}|f(x)g(x)|\mathop{}\!\mathrm{d}\mu=\int_{E}\left(\frac{\beta}{\alpha}\right)^{-p}|g(x)|^{q}\mathop{}\!\mathrm{d}\mu=\left(\frac{\beta}{\alpha}\right)^{-p}\int_{E}|g(x)|^q\mathop{}\!\mathrm{d}\mu \end{equation*}\]
对\(\alpha|f|^p=\beta|g|^q\)两边积分,由性质 5.4.2(7)(10)可得:
\[\begin{gather*} \int_{E}\alpha|f(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu=\int_{E}\beta |g(x)|^q\mathop{}\!\mathrm{d}\mu \\ \alpha\int_{E}|f(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu=\beta\int_{E}|g(x)|^q\mathop{}\!\mathrm{d}\mu \\ \frac{\int_{E}|f(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu}{\int_{E}|g(x)|^q\mathop{}\!\mathrm{d}\mu}=\frac{\beta}{\alpha} \\ \left[\frac{\int_{E}|f(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu}{\int_{E}|g(x)|^q\mathop{}\!\mathrm{d}\mu}\right]^{-p}=\left(\frac{\beta}{\alpha}\right)^{-p} \end{gather*}\]
将其代入到之前的式子可得:
\[\begin{align*} \int_{E}|f(x)g(x)|\mathop{}\!\mathrm{d}\mu&=\left(\frac{\beta}{\alpha}\right)^{-p}\int_{E}|g(x)|^q\mathop{}\!\mathrm{d}\mu \\ &=\left[\frac{\int_{E}|f(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu}{\int_{E}|g(x)|^q\mathop{}\!\mathrm{d}\mu}\right]^{-p}\int_{E}|g(x)|^q\mathop{}\!\mathrm{d}\mu \\ &=\left[\int_{E}|f(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^{\frac{1}{p}}\left[\int_{E}|g(x)|^q\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^{\frac{1}{q}} \end{align*}\]
◻
Theorem 9.10. 设 \((X,\mathscr{F},\mu)\)是一个测度空间,\(E\in\mathscr{F}\),\(1<p,q<+\infty\),满足\(\frac{1}{p}+\frac{1}{q}=1\)。对任意的\(f\in L_p(E),\;g\in L_q(E),\;h\in L_1(E)\),在\(L_1(E),L_p(E)\)和\(L_q(E)\)中引入范数:
\[\begin{equation*} ||f||_p=\left[\int_{E}^{}|f(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^\frac{1}{p},\;||g||_q=\left[\int_{E}|g(x)|^q\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^{\frac{1}{q}},\;||h||_1=\int_{E}|h(x)|\mathop{}\!\mathrm{d}\mu \end{equation*}\]
则积分形式的Holder不等式可写为:
\[\begin{equation*} \tag{10} ||fg||_1\leqslant||f||_p\;||g||_q \end{equation*}\]
其中\(fg\in L_1(E)\)由\(f\in L_p(E),g\in L_q(E)\)以及积分形式的Holder不等式保证。
note 9.1. 范数是对于空间内的元素定义的,所以写范数的时候首先要保证元素在这个空间内,这里做的其实是一个假设并验证的过程,假设在空间内,然后计算,由结果发现确实是在空间内的。
Theorem 9.11. 设 \((X,\mathscr{F},\mu)\)是一个测度空间,\(E\in\mathscr{F}\)。对任意的\(f\in L_1(E),\;g\in L_{\infty}(E)\),在\(L_{\infty}(E)\)和\(L_1(E)\)中分别定义范数为元素的无穷范数和:
\[\begin{equation*} ||f||_1=\int_{E}|f(x)|\mathop{}\!\mathrm{d}\mu \end{equation*}\]
则有:
\[\begin{equation*} \tag{11} ||fg||_1\leqslant||f||_1\;||g||_{\infty} \end{equation*}\]
证明. 由性质 5.4.2(7)(10)和无穷范数的定义可得:
\[\begin{equation*} ||fg||_1=\int_{E}|f(x)g(x)|\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\leqslant\int_{E}|f(x)|\;||g||_{\infty}\mathop{}\!\mathrm{d}\mu=||g||_{\infty}\int_{E}|f(x)|\mathop{}\!\mathrm{d}\mu=||f||_1\;||g||_{\infty} \end{equation*}\]
其中\(fg\in L_1(E)\)由\(f\in L_1(E),g\in L_{\infty}(E)\)以及上式保证。 ◻
9.4 Minkowski不等式
9.4.1 离散形式的Minkowski不等式
9.4.1.1 有穷级数形式
设\(\xi_i,\eta_i,i=1,2,\dots,n\)同为实数或复数,\(1\geqslant p<+\infty\),则有如下不等式:
\[\begin{equation*} \tag{12} \left(\sum_{i=1}^n|\xi_i+\eta_i|^p\right)^\frac{1}{p}\leqslant\left(\sum_{i=1}^n|\xi_i|^p\right)^\frac{1}{p}+\left(\sum_{i=1}^n|\eta_i|^p\right)^\frac{1}{p} \end{equation*}\]
证明. 当\(p=1\)时结论显然成立。当\(p>1\)时,取\(p,q\in\mathbb{R}\)且\(p,q>1\),满足\(\frac{1}{p}+\frac{1}{q}=1\),由Holder不等式(即不等式 7):
\[\begin{gather*} \sum_{i=1}^n|\xi_i||\xi_i+\eta_i|^\frac{p}{q}\leqslant\left(\sum_{i=1}^n|\xi_i|^p\right)^\frac{1}{p}\cdot\left(\sum_{i=1}^n|\xi_i+\eta_i|^p\right)^\frac{1}{q} \\ \sum_{i=1}^n|\eta_i||\xi_i+\eta_i|^\frac{p}{q}\leqslant\left(\sum_{i=1}^n|\eta_i|^p\right)^\frac{1}{p}\cdot\left(\sum_{i=1}^n|\xi_i+\eta_i|^p\right)^\frac{1}{q} \end{gather*}\]
因此:
\[\begin{align*} \sum_{i=1}^n|\xi_i+\eta_i|^p&=\sum_{i=1}^n\left[|\xi_i+\eta_i|\;|\xi_i+\eta_i|^{p-1}\right] \\ &\leqslant\sum_{i=1}^n\left[(|\xi_i|+|\eta_i|)|\xi_i+\eta_i|^\frac{p}{q}\right] \\ &=\sum_{i=1}^n|\xi_i||\xi_i+\eta_i|^\frac{p}{q}+\sum_{i=1}^n|\eta_i||\xi_i+\eta_i|^\frac{p}{q} \\ &\leqslant\left[\left(\sum_{i=1}^n|\xi_i|^p\right)^\frac{1}{p}+\left(\sum_{i=1}^n|\eta_i|^p\right)^\frac{1}{p}\right]\cdot\left(\sum_{i=1}^n|\xi_i+\eta_i|^p\right)^\frac{1}{q} \end{align*}\]
上式第一行到第二行需要注意到\(p-1=\frac{p}{q}\)。两边同除\(\left(\sum\limits_{i=1}^n|\xi_i+\eta_i|^p\right)^\frac{1}{q}\)(若其为\(0\)则结论显然也成立)即有:
\[\begin{equation*} \left(\sum_{i=1}^n|\xi_i+\eta_i|^p\right)^\frac{1}{p}\leqslant\left(\sum_{i=1}^n|\xi_i|^p\right)^\frac{1}{p}+\left(\sum_{i=1}^n|\eta_i|^p\right)^\frac{1}{p} \end{equation*}\]
◻
9.4.1.2 无穷级数形式
设\(\xi_i,\eta_i,i=1,2,\dots,n\)同为实数或复数,\(1\geqslant p<+\infty\),则有如下不等式:
\[\begin{equation*} \tag{13} \left(\sum_{i=1}^{+\infty}|\xi_i+\eta_i|^p\right)^\frac{1}{p}\leqslant\left(\sum_{i=1}^{+\infty}|\xi_i|^p\right)^\frac{1}{p}+\left(\sum_{i=1}^{+\infty}|\eta_i|^p\right)^\frac{1}{p} \end{equation*}\]
证明. 证明过程与有穷级数几乎一样,只是把求和中的\(n\)改为\(+\infty\)的区别。 ◻
9.4.2 积分形式的Minkowski不等式
Theorem 9.12. 设 \((X,\mathscr{F},\mu)\)是一个测度空间,\(1\leqslant p<+\infty\),\(E\in\mathscr{F}\),\(f,g\in L_p(E)\),则有如下不等式:
\[\begin{equation*} \tag{14} \left[\int_{E}^{}|f(x)+g(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^\frac{1}{p}\leqslant\left[\int_{E}^{}|f(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^\frac{1}{p}+\left[\int_{E}^{}|g(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^\frac{1}{p} \end{equation*}\]
且:
\(p=1\)时等号成立当且仅当\(fg\geqslant0\;\)a.e.于\(E\);
\(p>1\)时等号成立当且仅当存在不全为\(0\)的\(\alpha,\beta\geqslant0\)使得\(\alpha f=\beta g\)。
证明. (1)\(\;p=1\):由绝对值的三角不等式以及性质 5.4.2(10)直接可得。等号成立当且仅当\(f(x)g(x)\geqslant0\),考虑到性质 5.4.2(7),只要\(f(x)g(x)\geqslant0\;\)a.e.于\(E\)即可。
(2)\(\;p>1\):当\(|f(x)+g(x)|=0\;\)a.e.于\(E\)时,由性质 5.4.2(9)可知\(\left[\int_{E}^{}|f(x)+g(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^\frac{1}{p}=0\),根据性质 5.4.2(2)可得结论成立。此时由性质 5.4.2(2)(9)可知等号成立当且仅当\(f=0\;\)a.e.于\(E\)且\(g=0\;\)a.e.于\(E\),该条件可推出存在不全为\(0\)的\(\alpha,\beta\geqslant0\)使得\(\alpha f=\beta g\;\)a.e.于\(E\)。
当\(|f(x)+g(x)|=0\;\)不a.e.于\(E\)时,取\(q\in\mathbb{R}\)且\(q>1\),满足\(\frac{1}{p}+\frac{1}{q}=1\),由Holder不等式(即不等式 9):
\[\begin{gather*} \int_{E}^{}|f(x)|\;|f(x)+g(x)|^\frac{p}{q}\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\leqslant\left[\int_{E}^{}|f(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^\frac{1}{p}\left[\int_{E}^{}|f(x)+g(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^\frac{1}{q} \\ \int_{E}^{}|g(x)|\;|f(x)+g(x)|^\frac{p}{q}\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\leqslant\left[\int_{E}^{}|g(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^\frac{1}{p}\left[\int_{E}^{}|f(x)+g(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^\frac{1}{q} \end{gather*}\]
注意到\(p+q=pq\),所以\(q(p-1)=qp-q=p\),因此由绝对值的三角不等式以及性质 5.4.2(10)可得:
\[\begin{align*} \int_{E}^{}|f(x)+g(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu &=\int_{E}^{}|f(x)+g(x)|\;|f(x)+g(x)|^{p-1}\mathop{}\!\mathrm{d}\mu \\ &\leqslant\int_{E}^{}\Bigl[|f(x)|+|g(x)|\Bigr]\;|f(x)+g(x)|^{p-1}\mathop{}\!\mathrm{d}\mu \\ &=\int_{E}^{}|f(x)|\;|f(x)+g(x)|^{p-1}\mathop{}\!\mathrm{d}\mu+\int_{E}^{}|g(x)|\;|f(x)+g(x)|^{p-1}\mathop{}\!\mathrm{d}\mu \\ &\leqslant\left\{\left[\int_{E}^{}|f(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^\frac{1}{p}+\left[\int_{E}^{}|g(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^\frac{1}{p}\right\}\left[\int_{E}^{}|f(x)+g(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^\frac{1}{q} \end{align*}\]
两边同除\(\left[\int_{E}^{}|f(x)+g(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^\frac{1}{q}\)即有:
\[\begin{equation*} \left[\int_{E}^{}|f(x)+g(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^\frac{1}{p}\leqslant\left[\int_{E}^{}|f(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^\frac{1}{p}+\left[\int_{E}^{}|g(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^\frac{1}{p} \end{equation*}\]
由放缩的过程注意到等号成立当且仅当Holder不等式取等且\(f(x)g(x)\geqslant0\;\)a.e.于\(E\),而Holder不等式取等当且仅当存在不全为\(0\)的\(\alpha,\beta\geqslant0\)和不全为\(0\)的\(\gamma,\delta\geqslant0\)使得:
\[\begin{equation*} \alpha|f|^p=\beta|f+g|^p,\;\gamma|g|^p=\delta|f+g|^p\;\text{a.e.于$E$} \end{equation*}\]
因为此时\(f(x),g(x)\)同号a.e.于\(E\),所以也即存在不全为\(0\)的\(\alpha,\beta\geqslant0\)和不全为\(0\)的\(\gamma,\delta\geqslant0\)使得:
\[\begin{equation*} \alpha f=\beta (f+g),\;\gamma g=\delta(f+g)\;\text{a.e.于$E$} \end{equation*}\]
该条件可推出存在不全为\(0\)的\(\alpha,\beta\geqslant0\)使得\(\alpha f=\beta g\;\)a.e.于\(E\)。
接下来证明存在不全为\(0\)的\(\alpha,\beta\geqslant0\)使得\(\alpha f=\beta g\;\)a.e.于\(E\)也可推出等式成立。仅对\(\alpha\ne0\)的情况进行证明,\(\beta\ne0\)的情况可对称得到。
(1)\(\;|f(x)+g(x)|=0\;\)a.e.于\(E\):此时可得到\(g=0\;\)a.e.于\(E\),进而得到\(f=0\;\)a.e.成立。由性质 5.4.2(9)可得:
\[\begin{equation*} \left[\int_{E}^{}|f(x)+g(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^\frac{1}{p}=\left[\int_{E}^{}|f(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^\frac{1}{p}+\left[\int_{E}^{}|g(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^\frac{1}{p}=0 \end{equation*}\]
(2)\(\;|f(x)+g(x)|=0\)不a.e.于\(E\):此时可得到:
\[\begin{equation*} f=\frac{\beta}{\alpha}g\;\text{a.e.于$E$} \end{equation*}\]
于是由性质 5.4.2(10)(7)可得:
\[\begin{align*} \left[\int_{E}^{}|f(x)+g(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^{\frac{1}{p}}&=\left[\int_{E}^{}\left|\frac{\beta+\alpha}{\alpha}g(x)\right|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^\frac{1}{p} \\ &=\frac{\beta+\alpha}{\alpha}\left[\int_{E}^{}|g(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^\frac{1}{p} \\ &=\frac{\beta}{\alpha}\left[\int_{E}^{}|g(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^\frac{1}{p}+\left[\int_{E}^{}|g(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^\frac{1}{p} \\ &=\left[\int_{E}\left|\frac{\beta}{\alpha}g(x)\right|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^{\frac{1}{p}}+\left[\int_{E}^{}|g(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^\frac{1}{p} \\ &=\left[\int_{E}^{}|f(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^\frac{1}{p}+\left[\int_{E}^{}|g(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^\frac{1}{p} \end{align*}\]
◻
Theorem 9.13. 设 \((X,\mathscr{F},\mu)\)是一个测度空间,\(1\leqslant p<+\infty\),\(E\in\mathscr{F}\)。对任意的\(f,g\in L_p(E)\),在\(L_p(E)\)空间中引入范数:
\[\begin{equation*} ||f||_p=\left[\int_{E}^{}|f(x)|^p\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\right]^\frac{1}{p} \end{equation*}\]
则积分形式的Minkowski不等式可写为:
\[\begin{equation*} \tag{15} ||f+g||_p\leqslant||f||_p+||g||_p \end{equation*}\]
Theorem 9.14. 设 \((X,\mathscr{F},\mu)\)是一个测度空间,\(E\in\mathscr{F}\)。在\(L_{\infty}(E)\)中定义范数为元素的无穷范数,则有:
\[\begin{equation*} \tag{16} ||f+g||_{\infty}\leqslant||f||_{\infty}+||g||_{\infty} \end{equation*}\]
证明. 由绝对值的三角不等式以及上确界的性质:
\[\begin{equation*} \sup_{x\in E\setminus e}|f(x)+g(x)|\leqslant\sup_{x\in E\setminus e}[|f(x)|+|g(x)|]\leqslant\sup_{x\in E\setminus e}|f(x)|+\sup_{x\in E\setminus e}|g(x)| \end{equation*}\]
由下确界的性质即可得:
\[\begin{equation*} ||f+g||_{\infty}\leqslant||f||_{\infty}+||g||_{\infty} \end{equation*}\]
◻
Theorem 9.15. 设\((X,\mathscr{F},\mu)\)是一个测度空间,\(1\leqslant p\leqslant+\infty\),\(E\in\mathscr{F}\)。对任意的\(f,g\in L_p(E)\),有:
\[\begin{equation*} \tag{17} ||f+g||_p\leqslant||f||_p+||g||_p,\quad \Big|||f||_p-||g||_p\Big|\leqslant||f-g||_p \end{equation*}\]
9.5 Something else
Theorem 9.16. 对于所有 \(a,b\in\mathbb{R}\) 及 \(p\ge 1\),有不等式
\[\begin{equation*} \tag{18} |a+b|^p\leqslant\Bigl(|a|+|b|\Bigr)^p \leqslant 2^{p-1}\Bigl(|a|^p+|b|^p\Bigr). \end{equation*}\]
证明. 第一式显然成立。令 \(a,b\in\mathbb{R}\),并设 \(x=|a|\) 和 \(y=|b|\)(显然 \(x,y\geqslant0\))。考虑函数
\[\begin{equation*} f(t)=t^p,\quad t\ge 0 \end{equation*}\]
由于 \(p\geqslant1\),函数 \(f(t)\) 是凸函数。根据凸函数的定义,对于任意 \(x,y\ge 0\) 和 \(\lambda\in[0,1]\) 有
\[\begin{equation*} f\bigl(\lambda x+(1-\lambda)y\bigr)\leqslant\lambda f(x)+(1-\lambda)f(y) \end{equation*}\]
取 \(\lambda=\frac{1}{2}\),则上式变为:
\[\begin{equation*} \left(\frac{x+y}{2}\right)^p\leqslant\frac{x^p+y^p}{2} \end{equation*}\]
将上式两边同时乘以 \(2^p\),得到
\[\begin{equation*} (x+y)^p\leqslant2^{p-1}\Bigl(x^p+y^p\Bigr) \end{equation*}\]
将 \(x=|a|\) 和 \(y=|b|\) 代回,即得所需的不等式。 ◻
Theorem 9.17. 对任意的\(x\in\mathbb{R}^{}\)有\(|e^{ix}-1|\leqslant|x|\)。
证明. 注意到:
\[\begin{equation*} |e^{ix}-1|^2=[\cos(x)-1]^2+\sin^2(x)=2-2\cos(x)=4\sin^2\left(\frac{x}{2}\right) \end{equation*}\]
所以:
\[\begin{equation*} |e^{ix}-1|=2\left|\sin\left(\frac{x}{2}\right)\right|\leqslant x \end{equation*}\]
◻
9.5.1 Jensen不等式
Theorem 9.18. 设\((X,\mathscr{F},P)\)是一个概率空间,\(\mathscr{A}\subseteq\mathscr{F}\)且是\(\sigma\)代数,\(f\)是\((X,\mathscr{F})\)上可积的Borel函数,\(\varphi\)为\((\mathbb{R}^{},\mathcal{B}(\mathbb{R}^{}))\)上的Borel函数且是\(\mathbb{R}^{}\)上的凸函数,\(\varphi\circ f\)在\((X,\mathscr{F})\)上可积,则有补充凹函数版本:
\[\begin{equation*} \tag{19} \varphi[\operatorname{E}(f|\mathscr{A})]\leqslant\operatorname{E}(\varphi\circ f|\mathscr{A})\;\text{a.s.于}(X,\mathscr{A},P) \end{equation*}\]
等号成立a.s.于\((X,\mathscr{A},P)\)的一个充分条件为\(f=\operatorname{E}(f|\mathscr{A})\;\)a.s.于\((X,\mathscr{A},P)\)。若\(\varphi\)是严格凸的,则等号成立a.s.于\((X,\mathscr{A},P)\)的充要条件为\(f=\operatorname{E}(f|\mathscr{A})\;\)a.s.于\((X,\mathscr{A},P)\)。
证明. 设:
\[\begin{equation*} \mathcal{L}=\{(a,b)\in\mathbb{R}^{2}:ax+b\leqslant\varphi(x),\;\forall\;x\in\mathbb{R}^{}\} \end{equation*}\]
由性质 8.0.8(4)可知\(\mathcal{L}\ne\varnothing\),于是对任意的\((a,b)\in\mathcal{L}\)有\(af+b\leqslant\varphi\circ f\),根据性质 5.4.3(6)和性质 5.4.2(5)(1)可知可对\(af+b\)求关于\(\mathscr{A}\)的条件期望,由性质 5.4.2(5)(1)可知可对\(\varphi\circ f\)求关于\(\mathscr{A}\)的条件期望,于是根据性质 6.3.2(4)(5)(1)可知:
\[\begin{equation*} \operatorname{E}(\varphi\circ f\mid\mathscr{A})\geqslant\operatorname{E}(af+b\mid\mathscr{A})=a\operatorname{E}(f\mid\mathscr{A})+b\operatorname{E}(1\mid\mathscr{A})=a\operatorname{E}(f\mid\mathscr{A})+b \end{equation*}\]
a.s.于\((X,\mathscr{A},P)\)。由性质 8.0.8(4)和上确界的不等式性可知:
\[\begin{equation*} \sup_{a,b\in\mathcal{L}}a\operatorname{E}(f\mid\mathscr{A})+b=\varphi[\operatorname{E}(f\mid\mathscr{A})]\leqslant\operatorname{E}(\varphi\circ f\mid\mathscr{A})\;\text{a.s.于}(X,\mathscr{A},P) \end{equation*}\]
当\(f=\operatorname{E}(f|\mathscr{A})\;\)a.s.于\((X,\mathscr{A},P)\)时,\(\varphi\circ f=\varphi[\operatorname{E}(f|\mathscr{A})]\;\)a.s.于\((X,\mathscr{A},P)\)且\(f\)可视作\(\mathscr{A}\)可测的,根据性质 5.3.1(2)可知\(\varphi\circ f\)是\(\mathscr{A}\)可测的,由性质 6.3.2(1)可知\(\operatorname{E}(\varphi\circ f\mid\mathscr{A})=\varphi\circ f\;\)a.s.于\((X,\mathscr{A},P)\),根据性质 5.2.1(3)(次有限可加性)和测度的非负性可知:
\[\begin{equation*} \varphi[\operatorname{E}(f|\mathscr{A})]=\operatorname{E}(\varphi\circ f|\mathscr{A})\;\text{a.s.于}(X,\mathscr{A},P) \end{equation*}\]
当\(\varphi\)严格凸且等号成立a.s.于\((X,\mathscr{A},P)\)时,由性质 8.0.8(4)可知对任意\(t\in\mathbb{R}\)存在\(c(t)\in\mathbb{R}\)使得对任意\(u\in\mathbb{R}\)有:
\[\begin{equation*} \varphi(u)\geqslant\varphi(t)+c(t)(u-t) \end{equation*}\]
且上式在\(u\neq t\)时严格成立,于是:
\[\begin{equation*} \varphi\circ f\geqslant\varphi[\operatorname{E}(f|\mathscr{A})]+c[\operatorname{E}(f|\mathscr{A})][f-\operatorname{E}(f|\mathscr{A})] \end{equation*}\]
并且在;
\[\begin{equation*} \{x\in X:f\ne\operatorname{E}(f|\mathscr{A})\} \end{equation*}\]
上严格成立。记:
\[\begin{equation*} H=\varphi\circ f-\varphi[\operatorname{E}(f|\mathscr{A})]-c[\operatorname{E}(f|\mathscr{A})][f-\operatorname{E}(f|\mathscr{A})] \end{equation*}\]
则\(H\geqslant 0\),且:
\[\begin{equation*} H=0\quad\Longleftrightarrow\quad f=\operatorname{E}(f|\mathscr{A}) \end{equation*}\]
对\(H\)取关于\(\mathscr{A}\)的条件期望(和之前类似说明其存在性),由性质 5.3.1(2)、性质 6.3.2(1)(5)、性质 5.2.1(3)(次有限可加性)和测度的非负性可得:
\[\begin{align*} \operatorname{E}(H|\mathscr{A})&=\operatorname{E}(\varphi\circ f|\mathscr{A})-\varphi[\operatorname{E}(f|\mathscr{A})]-c[\operatorname{E}(f|\mathscr{A})]\operatorname{E}[f-\operatorname{E}(f|\mathscr{A})\mid\mathscr{A}] \\ &=\operatorname{E}(\varphi\circ f|\mathscr{A})-\varphi[\operatorname{E}(f|\mathscr{A})]=0\;\text{a.s.于}(X,\mathscr{A},P) \end{align*}\]
即\(f=\operatorname{E}(f|\mathscr{A})\;\)a.s.于\((X,\mathscr{A},P)\)。 ◻
9.5.2 Gibbs不等式
Theorem 9.19. 设\(\varphi,\mu\)是可测空间\((X,\mathscr{F})\)上的概率测度,\(\varphi\ll\mu\),根据定理 5.35,有:
\[\begin{equation*} \tag{20} \int_{X}\ln\frac{\mathop{}\!\mathrm{d}\varphi}{\mathop{}\!\mathrm{d}\mu}(x)\mathop{}\!\mathrm{d}\varphi\geqslant0 \end{equation*}\]
等号成立当且仅当\(\dfrac{\mathop{}\!\mathrm{d}\varphi}{\mathop{}\!\mathrm{d}\mu}=1\;\)a.e.于\((X,\mathscr{F},\mu)\)。
证明. 由高中的知识可知:
\[\begin{equation*} x\ln x\geqslant x-1 \end{equation*}\]
等号成立当且仅当\(x=1\)。取\(x=\dfrac{\mathop{}\!\mathrm{d}\varphi}{\mathop{}\!\mathrm{d}\mu}\),由定理 5.35和性质 5.4.3(10)可得\(\dfrac{\mathop{}\!\mathrm{d}\varphi}{\mathop{}\!\mathrm{d}\mu}\geqslant0\;\)a.e.于\((X,\mathscr{F},\mu)\)。根据性质 5.4.3(7)(6)和引理 5.10可得:
\[\begin{gather*} \frac{\mathop{}\!\mathrm{d}\varphi}{\mathop{}\!\mathrm{d}\mu}\ln\frac{\mathop{}\!\mathrm{d}\varphi}{\mathop{}\!\mathrm{d}\mu}\geqslant\frac{\mathop{}\!\mathrm{d}\varphi}{\mathop{}\!\mathrm{d}\mu}-1\;\text{a.e.于}(A,\mathscr{F},\mu) \\ \int_{X}\frac{\mathop{}\!\mathrm{d}\varphi}{\mathop{}\!\mathrm{d}\mu}(x)\ln\frac{\mathop{}\!\mathrm{d}\varphi}{\mathop{}\!\mathrm{d}\mu}(x)\mathop{}\!\mathrm{d}\mu\geqslant\int_{X}\left[\frac{\mathop{}\!\mathrm{d}\varphi}{\mathop{}\!\mathrm{d}\mu}(x)-1\right]\mathop{}\!\mathrm{d}\mu \\ \int_{X}\ln\frac{\mathop{}\!\mathrm{d}\varphi}{\mathop{}\!\mathrm{d}\mu}(x)\mathop{}\!\mathrm{d}\varphi\geqslant0 \end{gather*}\]
根据性质 5.4.3(8)可知等号成立当且仅当\(\dfrac{\mathop{}\!\mathrm{d}\varphi}{\mathop{}\!\mathrm{d}\mu}=1\;\)a.e.于\((X,\mathscr{F},\mu)\)。 ◻
9.5.3 Markov不等式
Theorem 9.20. (Markov Inequality)
设\(f\)是概率空间\((X,\mathscr{F},P)\)上的非负随机变量,\(\operatorname{E}(f)<+\infty\),则对任意的\(t\in\mathbb{R}^{+}\)有:
\[\begin{equation*} P(f\geqslant t)\leqslant\frac{\operatorname{E}(f)}{t} \end{equation*}\]
证明. 由性质 5.3.2(1)(2.a)、性质 5.4.2(6)(10)、性质 5.3.3(1.d)和性质 5.4.1(4)
\[\begin{equation*} \operatorname{E}(f)\geqslant\operatorname{E}[tI(x\in\{f\geqslant t\})]=t\operatorname{E}[I(x\in\{f\geqslant t\})]=tP(f\geqslant t) \end{equation*}\]
◻
note 9.2. Markov Inequality有很多变形,比如下面的两个推论,第一个可以视为Chebyshev Inequality的推广,第二个则在高维概率中具有重要意义。
推论 10.1 Corollary 9.1. 设\(f\)是概率空间\((X,\mathscr{F},P)\)上的随机变量,\(f\)的\(n\in\mathbb{N}^+\)阶矩存在,则对任意的\(t\in\mathbb{R}^{+}\)有:
\[\begin{equation*} P\Big(|f-\operatorname{E}(f)|\geqslant t\Big)\leqslant\frac{\operatorname{E}[|f-\operatorname{E}(f)|^n]}{t^n} \end{equation*}\]
证明. 因为\(f\)的\(n\)阶矩存在,由性质 6.3.3(3)可知\(\operatorname{E}(f)\in\mathbb{R}^{}\),根据性质 5.3.3(1.b)(1.d)和性质 5.1.6(2)可知\(|f-\operatorname{E}(f)|\)是非负随机变量。由定理 9.20可得:
\[\begin{equation*} P\Big(|f-\operatorname{E}(f)|\geqslant t\Big)=P\Big(|f-\operatorname{E}(f)|^n\geqslant t^n\Big)\leqslant\frac{\operatorname{E}[|f-\operatorname{E}(f)|^n]}{t^n} \end{equation*}\]
◻
推论 10.2 Corollary 9.2. 设\(f\)是概率空间\((X,\mathscr{F},P)\)上的随机变量,\(\operatorname{E}(f)<+\infty\),\(\operatorname{E}(e^{\lambda f})\)在\(\lambda\in[0,a]\)上存在,则对任意的\(t\in\mathbb{R}^{}\)有:
\[\begin{equation*} \log P\Big((f-\operatorname{E}(f))\geqslant t\Big)\leqslant\inf_{\lambda\in[0,a]}\Big\{\log\operatorname{E}\{e^{\lambda[f-\operatorname{E}(f)]}\}-\lambda t\Big\} \end{equation*}\]
证明. 由性质 5.3.3(1.a)(10)、性质 5.3.1(2)(4)和定理 9.20可知:
\[\begin{equation*} P\Big((f-\operatorname{E}(f))\geqslant t\Big)\geqslant=P\left(e^{\lambda[f-\operatorname{E}(f)]}\geqslant e^{\lambda t}\right)\leqslant\frac{\operatorname{E}\{e^{\lambda[f-\operatorname{E}(f)]}\}}{e^{\lambda t}} \end{equation*}\]
◻
Definition 9.1. 设\(f\)是概率空间\((X,\mathscr{F},P)\)上的随机变量,\(\operatorname{E}(f)<+\infty\)。如果存在\(\sigma>0\)使得对任意的\(\lambda\in\mathbb{R}^{}\)都有:
\[\begin{equation*} \operatorname{E}\{e^{\lambda[f-\operatorname{E}(f)]}\}\leqslant\exp\left(\frac{\sigma^2\lambda^2}{2}\right) \end{equation*}\]
则称\(f\)是次高斯的,\(\sigma\)被称为\(f\)的次高斯参数。
Property 9.5.1. 设\(f\)是概率空间\((X,\mathscr{F},P)\)上次高斯参数为\(\sigma\)的次高斯随机变量,则:
\(-f\)也是次高斯的;
\(f\)有如下的上下尾不等式:
\[\begin{equation*} \forall\;t\geqslant0,\;P\Big(f-\operatorname{E}(f)\geqslant t\Big)\leqslant\exp\left(-\frac{t^2}{2\sigma^2}\right),\;P\Big(f-\operatorname{E}(f)\leqslant -t\Big)\leqslant\exp\left(-\frac{t^2}{2\sigma^2}\right) \end{equation*}\]
\(f\)有如下的集中不等式:
\[\begin{equation*} \forall\;t\geqslant0,\;P\Big(|f-\operatorname{E}(f)|\geqslant t\Big)\leqslant2\exp\left(-\frac{t^2}{2\sigma^2}\right) \end{equation*}\]
证明. (1)由性质 5.4.3(6)即可得到:
\[\begin{equation*} \operatorname{E}\{e^{\lambda[-f-\operatorname{E}(-f)]}\}=\operatorname{E}\{e^{-\lambda[f+\operatorname{E}(-f)]}\}=\operatorname{E}\{e^{-\lambda[f-\operatorname{E}(f)]}\}\leqslant\exp\left(\frac{\sigma^2\lambda^2}{2}\right) \end{equation*}\]
(2)因为\(f\)是次高斯的,所以对任意的\(\lambda\in\mathbb{R}^{}\),\(\operatorname{E}\{e^{\lambda[f-\operatorname{E}(f)]}\}\)存在,所以由性质 5.4.3(6)可知\(\operatorname{E}\{e^{\lambda[f-\operatorname{E}(f)]}\}\)存在。根据推论 9.2可得:
\[\begin{align*} &P\Big(f-\operatorname{E}(f)\geqslant t\Big)\leqslant\inf_{\lambda\in\mathbb{R}^{}}\frac{\operatorname{E}\{e^{\lambda[f-\operatorname{E}(f)]}\}}{e^{\lambda t}}\leqslant\inf_{\lambda\in\mathbb{R}^{}}\exp\left(\frac{\sigma^2\lambda^2}{2}-\lambda t\right) \\ =&\exp\left[\frac{\sigma^2}{2}\left(\frac{t}{\sigma^2}\right) ^2-\frac{t^2}{\sigma^2}\right]=\exp\left(\frac{t^2}{2\sigma^2}-\frac{t^2}{\sigma^2}\right)=\exp\left(-\frac{t^2}{2\sigma^2}\right) \end{align*}\]
由(1)、性质 5.4.3(6)和上述上尾不等式可得:
\[\begin{equation*} P\Big(-f-\operatorname{E}(-f)\geqslant t\Big)=P\Big(-f+\operatorname{E}(f)\geqslant t\Big)=P\Big(f-\operatorname{E}(f)\leqslant -t\Big)\leqslant\exp\left(-\frac{t^2}{2\sigma^2}\right) \end{equation*}\]
(3)由(2)立即可得。 ◻
Theorem 9.21. (Hoeffding Bound)
设\(f_1, f_2, \dots, f_{n}\)是概率空间\((X,\mathscr{F},P)\)上相互独立的随机变量,对任意的\(i=1,2,\dots,n\)有\(a_i\leqslant f_i\leqslant b_i\;\)a.s.于\((X,\mathscr{F},P)\),则对任意的\(t>0\):
\[\begin{gather*} P\left(\sum_{i=1}^{n}[f_i-\operatorname{E}(f_i)]\geqslant t\right)\leqslant\exp\left[-\frac{2t^2}{\sum\limits_{i=1}^{n}(b_i-a_i)^2}\right] \\ P\left(\left|\sum_{i=1}^{n}[f_i-\operatorname{E}(f_i)]\right|\geqslant t\right)\leqslant2\exp\left[-\frac{2t^2}{\sum\limits_{i=1}^{n}(b_i-a_i)^2}\right] \end{gather*}\]
也即:
\[\begin{gather*} P\left(\frac{1}{n}\sum_{i=1}^{n}[f_i-\operatorname{E}(f_i)]\geqslant t\right)\leqslant\exp\left[-\frac{2n^2t^2}{\sum\limits_{i=1}^{n}(b_i-a_i)^2}\right] \\ P\left(\left|\frac{1}{n}\sum_{i=1}^{n}[f_i-\operatorname{E}(f_i)]\right|\geqslant t\right)\leqslant2\exp\left[-\frac{2n^2t^2}{\sum\limits_{i=1}^{n}(b_i-a_i)^2}\right] \end{gather*}\]
证明. 证明涉及到很长且无聊的代数计算,所以略去。 ◻